Stress ảnh hưởng đến NÃO của bạn như thế nào?

346 lượt xem

Bạn ngủ không ngon, dễ cáu kỉnh hay bực dọc, hay quên một vài thứ, cảm thấy mệt mỏi và cô độc?

Đừng lo. Ai cũng trải qua những lúc đó. Có lẽ bạn chỉ bị căng thẳng thôi. Căng thẳng không hẳn là chuyện xấu. Nó có thể giúp bạn có thêm năng lượng và sự tập trung, như khi bạn chơi một môn thể thao cạnh tranh, hay nói trước công chúng. Nhưng khi tình trạng này kéo dài, kiểu chúng ta hay gặp hằng ngày, thì nó sẽ bắt đầu thay đổi não bộ của ta.

Căng thẳng mãn tính, như làm việc quá nhiều, hay cãi nhau ở nhà, có thể làm thay đổi kích thước, cấu trúc và chức năng bộ não kể cả mức độ gen của bạn. Căng thẳng bắt đầu phát sinh ở trục hạ đồi tuyến yên thượng thận (HPA), một chuỗi các tương tác giữa các tuyến nội tiết trong não và trên thận, giúp kiểm soát phản ứng của cơ thể chống lại căng thẳng.

Khi não bạn nhận diện một tình huống căng thẳng, trục HPA sẽ được kích hoạt tức thì, và giải phóng ra hóc môn cortisol, khiến cơ thể phản ứng ngay lập tức, Mức cortisol cao trong thời gian dài, tuy nhiên, lại tàn phá bộ não của bạn. Ví dụ, căng thẳng mãn tính làm tăng mức độ hoạt động và số lượng cầu nối neuron trong hạnh nhân, trung tâm sản sinh nỗi sợ hãi. Và khi lượng cortisol tăng, tín hiệu điện ở vùng hồi hải mã, vùng não gắn liền với học tập, trí nhớ và kiểm soát căng thẳng sẽ bị hư. Hồi hải mã cũng ức chế hoạt động của trục HPA, nên khi nó yếu đi, khả năng kiểm soát căng thẳng cũng yếu đi. Chưa hết đâu. Cortisol thực sự làm giảm kích thước bộ não của bạn. Có quá nhiều cortisol sẽ làm mất các cầu nối synap giữa các neuron và làm thu nhỏ vùng não trước trán của bạn, nơi chịu trách nhiệm cho sự tập trung, việc ra quyết định, sự phán xét và tương tác xã hội.

Nó cũng làm vùng hồi hải mã tạo ra ít tế bào thần kinh mới hơn. Nghĩa là căng thẳng mãn tính khiến bạn gặp khó khăn khi học, cũng như ghi nhớ, và đồng thời tạo tiền đề cho những vấn đề thần kinh nặng hơn, như bệnh trầm cảm và cuối cùng dẫn đến bệnh Alzheimer.

Căng thẳng có thể gây ảnh hưởng đến DNA của não bộ. Thực nghiệm cho thấy lượng dinh dưỡng mà con chuột mẹ cung cấp cho chuột con mới sinh đóng vai trò quyết định cách chuột con sẽ phản ứng với stress khi lớn lên. Lũ chuột con của bà mẹ tận tâm hóa ra lại ít nhạy cảm với căng thẳng vì não chúng phát triển nhiều thụ thể cortisol hơn, giúp giữ cortisol và làm giảm các phản ứng chống căng thẳng. Lũ chuột con của những bà mẹ bỏ bê con thì ngược lại, chúng nhạy cảm với căng thẳng hơn trong suốt vòng đời.

Đây được coi là thay đổi biểu sinh, nghĩa là làm ảnh hưởng đến những gen biểu hiện ra nhưng không trực tiếp thay đổi mã gen. Kết quả này sẽ thay đổi ngược lại nếu hoán đổi các bà mẹ với nhau. Nhưng có điều ngạc nhiên là: Những thay đổi biểu sinh mà một mẹ chuột tạo ra sẽ được truyền cho nhiều thế hệ chuột sau. Nói cách khác, hệ quả của những hành động trên đều di truyền. Nhưng tin tốt là, có nhiều cách để đảo ngược hậu quả của cortisol lên não của bạn.

Vũ khí tốt nhất là hoạt động tập thể dục và thực hành thiền định, bao gồm việc thở sâu, tỉnh thức, và tập trung vào những thứ xung quanh ta. Cả hai hoạt động trên đều làm giảm stress và tăng kích thước của vùng hồi hải mã do đó làm cải thiện trí nhớ. Nên đừng chán nản trước những áp lực trong cuộc sống. Hãy kiểm soát căng thẳng trước khi để điều đó khống chế bạn.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Tin mới hơn